درمان سرطان رکتوم؛ راهنمای کامل برای بیماران

درمان سرطان رکتوم موضوعی بسیار مهم است که بسیاری از بیماران و خانواده‌های آن‌ها به دنبال آگاهی از آن هستند. سرطان رکتوم یکی از انواع سرطان‌های دستگاه گوارش است که در بخش انتهایی روده بزرگ ایجاد می‌شود. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمانی درست می‌تواند شانس زنده‌ ماندن و کنترل بیماری را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. درمان این سرطان شامل روش‌های مختلفی مثل جراحی، شیمی‌ درمانی، پرتودرمانی و درمان‌های ترکیبی است. در ادامه به طور کامل به بررسی هر یک از این روش‌ها می‌پردازیم.

انواع درمان سرطان رکتوم

انواع درمان سرطان رکتوم بر اساس مرحله بیماری، اندازه تومور رکتوم و شرایط عمومی فرد انتخاب می‌شود. این درمان‌ها به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

۱. جراحی

جراحی مهم‌ترین روش درمانی است. اگر تومور کوچک باشد، تنها بخش محدودی از رکتوم برداشته می‌شود. در موارد بزرگ‌تر، بخش بیشتری از رکتوم همراه با بافت‌های اطراف خارج می‌شود. در برخی شرایط، ایجاد استوما (دهانه‌ای در شکم برای خروج مدفوع) ممکن است لازم باشد. درمان سرطان رکتوم با جراحی یکی از اصلی‌ترین روش‌های درمانی است. پزشکان تلاش می‌کنند تومور سرطانی و بافت‌های اطراف آن را تا حد امکان خارج کنند تا از گسترش سرطان جلوگیری شود. نوع جراحی به مرحله بیماری، محل دقیق تومور و وضعیت سلامتی بیمار بستگی دارد.

جراحی برداشت موضعی

در مراحل اولیه سرطان که تومور کوچک و سطحی است، جراحی به صورت برداشت موضعی انجام می‌شود. در این روش فقط تومور و مقدار کمی از بافت اطراف آن برداشته می‌شود. این نوع جراحی برای بیمارانی که سرطان در مراحل ابتدایی دارند مناسب است.

رزکسیون قدامی پایین (LAR)

در این روش، بخشی از رکتوم که دارای تومور است برداشته می‌شود و سپس روده به قسمت باقی‌مانده رکتوم متصل می‌شود. این روش بیشتر زمانی به کار می‌رود که تومور در قسمت بالایی رکتوم قرار گرفته باشد.

آبدمینوپری‌نئال رِسکشن (APR)

زمانی که تومور در بخش پایینی رکتوم قرار دارد و امکان حفظ مقعد وجود ندارد، پزشک مجبور است کل رکتوم و مقعد را خارج کند. در این حالت بیمار نیاز به استوما (کیسه خروجی مدفوع روی شکم) پیدا می‌کند.

۲. پرتودرمانی

در این روش پرتوهای ویژه به محل تومور تابانده می‌شود تا سلول‌های سرطانی نابود شوند یا رشدشان متوقف گردد. پرتودرمانی پیش از جراحی می‌تواند اندازه تومور را کاهش دهد و پس از جراحی نیز برای جلوگیری از عود بیماری استفاده می‌شود. سرطان رکتوم با روش درمانی پرتودرمانی شامل استفاده از اشعه پرقدرت برای نابودی سلول‌های سرطانی است. این روش قبل یا بعد از جراحی به کار می‌رود. هدف پرتودرمانی کاهش اندازه تومور و جلوگیری از بازگشت سرطان است.

پرتودرمانی قبل از جراحی

در برخی بیماران، پزشکان پرتودرمانی را پیش از جراحی انجام می‌دهند تا تومور کوچک‌تر شود و جراح راحت‌تر بتواند آن را خارج کند.

پرتودرمانی بعد از جراحی

اگر پزشک نگران باقی‌ماندن سلول‌های سرطانی در بافت اطراف باشد، پرتودرمانی پس از جراحی انجام می‌شود تا احتمال بازگشت سرطان کاهش یابد.

پرتودرمانی همراه با شیمی‌درمانی

گاهی پرتودرمانی همراه با داروهای شیمی‌درمانی انجام می‌شود تا اثربخشی آن بیشتر شود. این ترکیب به ویژه در بیماران با تومور پیشرفته‌تر به کار می‌رود.

۳. شیمی‌ درمانی

در شیمی درمانی داروهای ضد سرطان به بدن داده می‌شوند تا هم سلول‌های سرطانی در رکتوم و هم سلول‌هایی که احتمالا به دیگر نقاط بدن رفته‌اند، از بین بروند. این درمان می‌تواند پیش از جراحی برای کوچک‌کردن تومور یا پس از جراحی برای کاهش خطر بازگشت بیماری انجام شود. درمان سرطان رکتوم با شیمی‌درمانی شامل مصرف داروهایی است که سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهند و رشد آن‌ها را متوقف می‌کنند. شیمی‌درمانی می‌تواند به صورت قرص یا تزریق وریدی انجام شود.

• شیمی‌درمانی قبل از جراحی: هدف کوچک کردن تومور و آسان‌تر کردن جراحی است.
• شیمی‌درمانی بعد از جراحی: این روش برای از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده در بدن استفاده می‌شود.
• شیمی‌درمانی برای سرطان متاستاتیک: در مواردی که سرطان به اندام‌های دیگر مثل کبد یا ریه‌ها گسترش یافته باشد، شیمی‌درمانی به عنوان درمان اصلی در نظر گرفته می‌شود.

۴. درمان ترکیبی (کل‌نئوادجوانت)

در بسیاری از بیماران، ابتدا پرتودرمانی همراه با دارو انجام می‌شود و سپس جراحی صورت می‌گیرد. این ترتیب باعث افزایش اثربخشی درمان و کاهش احتمال بازگشت بیماری می‌شود. درمان سرطان رکتوم با روش‌های ترکیبی برای بیماران با مراحل پیشرفته‌تر بیماری به کار می‌رود. ترکیب جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی می‌تواند شانس درمان کامل را افزایش دهد.

1. پرتودرمانی + شیمی‌درمانی قبل از جراحی: این ترکیب تومور را کوچک‌تر کرده و جراحی را ساده‌تر می‌کند.
2. جراحی + شیمی‌درمانی پس از عمل: این روش برای اطمینان از حذف کامل سلول‌های سرطانی و کاهش احتمال بازگشت بیماری استفاده می‌شود.

۵. پایش دقیق بدون جراحی

اگر تومور پس از درمان اولیه کاملا از بین برود، گاهی به جای جراحی، تنها پیگیری‌های منظم با کولونوسکوپی و تصویربرداری انجام می‌شود. البته این روش نیاز به بررسی دقیق و پیگیری مداوم دارد.

۶. ایمونوتراپی یا ایمنی‌ درمانی

در درصد کمی از بیماران که تومورشان ژنتیک خاصی دارد، داروهای ایمنی‌ درمانی می‌توانند بسیار موثر باشند و حتی نیاز به جراحی را کاهش دهند.

درمان سرطان رکتوم در مراحل مختلف

درمان سرطان رکتوم در مراحل مختلف اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب نوع درمان به مرحله بیماری بستگی دارد. هرچه سرطان زودتر تشخیص داده شود، درمان ساده‌تر و موفقیت آن بیشتر است. پزشکان برای تعیین مرحله بیماری از روش‌هایی مثل کولونوسکوپی، تصویربرداری (MRI، CT اسکن) و آزمایش‌های خون استفاده می‌کنند. سپس بر اساس نتایج، برنامه درمانی مشخص می‌شود.

درمان سرطان رکتوم در مرحله صفر (سرطان درجا)

درمان سرطان رکتوم در مرحله صفر ساده‌ترین نوع درمان است، زیرا سرطان هنوز محدود به لایه داخلی رکتوم است و به بافت‌های عمقی‌تر نرسیده است.

• پولیپکتومی: اگر سرطان به شکل پولیپ رکتوم (توده کوچک) باشد، پزشک آن را در حین کولونوسکوپی خارج می‌کند.
• برداشت موضعی اندوسکوپیک: برای توده‌های کمی بزرگ‌تر، پزشک می‌تواند با ابزارهای خاص، تومور را از داخل رکتوم خارج کند.

این مرحله نیاز به شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی ندارد و بیمار پس از عمل باید تحت نظر باقی بماند.

درمان سرطان رکتوم در مرحله یک

درمان سرطان رکتوم در مرحله یک شامل جراحی است. در این مرحله سرطان به لایه‌های عمیق‌تر رکتوم نفوذ کرده اما هنوز به غدد لنفاوی یا اندام‌های دیگر نرسیده است. جراحی برداشت موضعی برای تومورهای کوچک و محدود است. اما رزکسیون قدامی پایین (LAR) اگر تومور کمی بزرگ‌تر باشد یا در موقعیت خاصی از رکتوم قرار گرفته باشد، پزشک بخشی از رکتوم را خارج کرده و روده را دوباره متصل می‌کند. بیمارانی که در این مرحله هستند اغلب نیازی به درمان تکمیلی ندارند، مگر اینکه احتمال بازگشت سرطان وجود داشته باشد.

درمان سرطان رکتوم در مرحله دو

درمان سرطان رکتوم در مرحله دو پیچیده‌تر است، زیرا سرطان به دیواره رکتوم یا بافت‌های اطراف نفوذ کرده اما هنوز به غدد لنفاوی نرسیده است. پرتودرمانی و شیمی‌درمانی پیش از جراحی برای کوچک کردن تومور استفاده می‌شود. جراحی پس از کاهش اندازه تومور، بخش سرطانی رکتوم برداشته می‌شود. شیمی‌درمانی پس از جراحی در برخی موارد برای اطمینان از نابودی سلول‌های باقی‌مانده تجویز می‌شود.

درمان سرطان رکتوم در مرحله سه

درمان سرطان رکتوم در مرحله سه نیازمند ترکیب چند روش است. در این مرحله سرطان به غدد لنفاوی نزدیک رکتوم رسیده است. شیمی‌درمانی و پرتودرمانی قبل از عمل برای کاهش اندازه تومور و کنترل بیماری در غدد لنفاوی انجام می‌شود. جراحی گسترده برای خارج کردن تومور و غدد لنفاوی درگیر اعمال می‌گردد. شیمی‌درمانی پس از عمل برای جلوگیری از بازگشت سرطان لازم است. در این مرحله احتمال نیاز به استوما نیز بیشتر است، مخصوصا اگر تومور در بخش پایین رکتوم قرار داشته باشد.

بیشتر بخوانید: هموروئید

درمان سرطان رکتوم در مرحله چهار (متاستاتیک)

درمان سرطان رکتوم در مرحله چهار زمانی به کار می‌رود که سرطان به اندام‌های دیگر مثل کبد، ریه یا استخوان‌ها گسترش یافته باشد. هدف درمان در این مرحله بیشتر کنترل بیماری و افزایش طول عمر بیمار است. شیمی‌درمانی سیستمیک اصلی‌ترین روش درمانی برای مهار رشد سرطان. جراحی انتخابی در صورتی که تومورهای متاستاتیک محدود به کبد یا ریه باشند، جراح می‌تواند آن‌ها را نیز خارج کند. پرتودرمانی برای کاهش علائم مثل درد یا خونریزی انجام می‌شود. درمان‌های هدفمند و ایمونوتراپی برای برخی بیماران با ویژگی‌های ژنتیکی خاص تجویز می‌شود.

نتیجه‌گیری

درمان سرطان رکتوم بسته به مرحله بیماری و وضعیت بیمار می‌تواند شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا ترکیبی از این روش‌ها باشد. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش مناسب درمانی، شانس موفقیت را افزایش می‌دهد. مراقبت‌های پس از درمان نیز برای پیشگیری از بازگشت سرطان اهمیت بالایی دارند. بیماران باید به توصیه‌های پزشک توجه کنند و روند درمان خود را با دقت دنبال کنند.

سوالات متداول